Soft starter (elektronik yol verici), asenkron motorlarda kalkış akımını ve mekanik gerilimi sınırlayan bir güç elektroniği cihazıdır. SCR (tirístor) üzerinden faz açısını kontrol ederek gerilim kademeli olarak yükselir — şebeke ani akım darbesi ve mekanik şok önlenir. Hız kontrolü gerekmediğinde VFD'ye ekonomik alternatiftir. Danfoss soft starter konusunu da bu kapsamda değerlendirin., bu konuyu frekans sürücü seçim rehberi yazımızda ayrıntılı ele aldık. Schneider motor starter konusunu da bu kapsamda değerlendirin. Eaton PKZ motor koruma konusunu da bu kapsamda değerlendirin. servo motor karşılaştırması konusunu da bu kapsamda değerlendirin.
Yol Verme Yöntemleri Karşılaştırması
| Yöntem | Başlangıç Akımı | Moment | Maliyet | Uygulama |
|---|---|---|---|---|
| Doğrudan (DOL) | 6–8 × In | Tam | En düşük | Küçük motor (≤4 kW), kısa kablo |
| Yıldız-Üçgen | 2–3 × In | 1/3 azaltılmış | Düşük | 7,5–75 kW — boşta kalkış |
| Soft Starter | 2–4 × In (ayarlı) | Kademeli | Orta | 15–630 kW pompa, fan, konveyör |
| VFD (İnverter) | 1–1,5 × In | Tam (çok yavaşta) | Yüksek | Hız kontrolü gerektiren uygulamalar |
Soft Starter Seçim Kriterleri
- Nominal akım: Motor nominal akımına eşit veya büyük — ortam 40°C için derating tablosuna bakın
- Kalkış sınıf: 10 sn/h seyrek kalkış (pompa) → sınıf 10; 30 sn/h sık kalkış (konveyör) → sınıf 20
- Bypass kontaktörü: Kalkış sonrası soft starter devre dışı; motor şebekeden direkt beslenir — kayıp sıfır
- Yumuşak durdurma: Pompalarda su darbesi önlemi — yavaşlama süresi 5–30 s ayarlanabilir
- Motor koruması: Dahili termik, faz kayıp ve aşırı yük koruması — ayrı röle gerekmez
Pompa uygulamasında yıldız-üçgen tercihini bırakın; geçiş anındaki 1,5 × In akım darbesi ve ani basınç dalgası sisteme zarar verir. Soft starter ile kalkış ve durma süreleri bağımsız ayarlanır — boru hattı su darbesi (water hammer) tamamen ortadan kalkar.
Temel Parametre Ayarları
- Başlangıç gerilimi (Us): Nominal gerilimin %20–50'si — hafif yük için düşük, ağır yük için yüksek
- Kalkış süresi (t_start): 2–30 saniye; pompa için 5–10 s; konveyör için 10–20 s tipik
- Akım sınırı (I_limit): Nominal akımın 2–4 katı; şebeke kapasitesine ve koruma ayarına bağlı
- Durma süresi (t_stop): 0–60 saniye; pompa için yumuşak durma; konveyör için serbest durma
Bakım ve Arıza Durumları
- Tirístor arızası: Kısa devre arızası — şebeke sigortası ve bypass kontaktörü kalkış güvencesi
- Soğutma: ≥75 kW cihazda fan soğutma; pano içinde hava sirkülasyonu zorunlu
- EMC filtresi: Şebeke bozunum önlemi — THD değeri standart soft starter'da düşüktür, VFD'ye göre daha az filtre
- Periyodik test: 6 ayda bir bypass kontaktörü ve tirístor ısınma kontrolü — önleyici bakım
Motor gücü (kW), nominal akım ve uygulama bilgisini paylaşın; stok fiyatı verelim.
